Skip to main content

AI: Slimme Technologie die ons dom zal maken?

 Zal Artificiële Intelligentie ons afnemen wat ons menselijk maakt?


Moet er nog zand zijn? Artificiële intelligentie overheerst het publieke debat. De wildste speculaties doen de rond over de toekomstige rol ervan in onze samenleving. Ik zou graag stilstaan bij de diepere impact van AI op onze menselijke psyche. Welke gevolgen kan AI voor ons hebben als mens, als sociaal en cultureel wezen?

AI wordt ons verkocht als het technische wondermiddel dat alles sneller en efficiënter zal maken. Dat kan goed zijn, maar de vraag is: tegen welke prijs? Op het eerste zicht helpen de grote taalmodellen ons zeker om sneller teksten te schrijven, filmpjes te maken en antwoorden te vinden op onze vragen. Op termijn zullen we dus minder zelf schrijven, en ook minder zelf denken. Dit houdt een risico in. Elke menselijke vaardigheid vraagt oefening om te ontwikkelen en te onderhouden, zo niet gaat ze verloren.

Na de industriële revolutie verdwenen vele ambachten, aangezien ze overgenomen werden door machines. Potten bakken en manden vlechten worden vandaag enkel nog gedaan door nostalgische hobbyisten. Ik kan me inbeelden dat we naar een toekomst toegaan waar creatieve expressie de volgende taak is die wordt overgenomen door machines, en die het gros van de bevolking zal verleren. Zelf films maken en gedichten schrijven, wordt het nieuwe pottenbakken, een leuke traditionele hobby.

Met denken kan het dezelfde richting opgaan. De industriële revolutie maakte veel fysieke arbeid overbodig. Het resultaat daarvan is dat we vandaag niet voldoende bewegen, met alle navenante gezondheidsproblemen ten gevolge. En dat er een hele industrie bestaat van fitnesscentra, coaches en influencers, die ons – of althans zij die het zich kunnen veroorloven – helpen om toch fit te kunnen blijven. Als we in de toekomst onze hersenen minder nodig hebben, zal ‘hersengymnastiek’ de nieuwe favoriete bezigheid worden van influencers die ons zullen uitleggen hoe we onze intellectuele capaciteiten kunnen verbeteren om intellectueel zo ‘fit’ mogelijk te zijn.

En dan heb ik het nog niet over onze menselijke relaties. Nu al zijn AI chatbots en artificiële partners enorm populair. Ze zijn immers veel eenvoudiger in de omgang dan mensen. Ze hebben altijd tijd voor je, en kunnen het altijd met je eens zijn. Hoe meer we onze toevlucht zoeken in artificiële relaties, hoe meer we het zullen verleren wat het is om echt in relatie te treden met een andere persoon. Onze AI-vrienden beloven een oplossing te zijn voor de eenzaamheid in onze individualistische samenleving, maar zouden ons in werkelijkheid nog veel eenzamer kunnen maken.

De vraag is, welke impact zal het hebben op de menselijke psyche, als creativiteit, denkwerk en sociaal gedrag – menselijke capaciteiten bij uitstek – niet meer broodnoodzakelijk zijn. Als ons dagelijks leven overspoeld wordt door artificiële en aan de lopende band geproduceerde media, kunst, kennis en vrienden. Als alles wat ‘zinvol’ is voor ons, wordt overgenomen door machines, wat rest er ons dan nog? Dat is een realiteit waar we niet meer zo ver van af lijken te zitten.

Zal dit niet leiden tot een verregaande vervreemding? (Ja laten we Marx er toch maar even bij halen!) Het kan een grote leegte nalaten, die – hoe kan het ook anders – zeer handig opgevuld wordt door een niet aflatende stroom van door AI gecreëerde ‘slop’. AI luidt de voltooiing van de consumptiemaatschappij in, waarin we op alle vlakken passieve consumenten worden. Waar vandaag de dag al zoveel mensen worstelen met stress, depressie en psychologische problemen, en de zin van het leven niet meer zien, hoe zal dat dan wel niet zijn als AI de enige nog overblijvende ‘zinvolle’ taken overneemt?

Is er dan nog hoop? Of is dit een gevecht tegen windmolens? Ik denk niet dat we AI nog kunnen wegdenken uit onze levens. We moeten onze kop niet in het zand steken. Ik zie de confrontatie met deze (boven?)menselijke technologie eerder als een uitdaging tot kritische reflectie. Wat maakt ons echt mens? Wat is een zinvolle besteding van onze tijd? Hoe kunnen we authentiek zin geven aan dit chaotische bestaan? Laten we hierover zelf kritisch nadenken, voor we die mogelijkheid uitbesteden aan de ChatGPTs van deze wereld.


Labels:

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

Humanity 2.0 - 10 Principles for a Compassionate Society

Great news! I co-authored a book, and it finally got published! It is called Humanity 2.0 - 10 Principles for a Compassionate Society . I wrote it together with Aviram, the founder of Sadhana Forest , the community in India where i lived for 7 years. In a nutshell, it is a book about the vision and values behind Sadhana Forest. It offers an in-depth discussion of the ideals of Aviram and his family, on which he built Sadhana Forest and which he has been putting into practice for over 20 years. So it is not a book about Sadhana Forest as such, but about how to create an inclusive and compassionate life and community, in terms of parenting, education, health, economics, community etc. Quite broad and ambitious! The book is based on Aviram's experience, combined with a lot of research.  What was my role in the birthing of this book? When i came to Sadhana Forest, i always felt so inspired to hear Aviram talk, and i wanted everyone to be able to receive his wisdom. I approached Av...
Post a Comment
Read more

What's the matter with foreign aid? (3) Towards collaborative aid

In the first part of the essay, we sketched the economical and political historic background of the current aid system. In the second part, we looked at things in the current NGO-based aid system that are not quite optimal. In the final part, I will start addressing solutions, based on my own experience. What does impactful, effective NGO work look like? We should focus on a paradigm of collaborative, community-based aid, rather than aid delivery. How to create good conditions for people? An impactful paradigm is grassroots and not top-down. Local people should be co-creators, who, with the support of aid agencies, move towards becoming more independent and self-sustaining. Aid oughtn't be ‘pushed’ on local people. The Listening Project talks about a ‘collaborative aid system’.(1) You could also call it a community-based approach, where you strengthen local communities by building strong ties with them and giving them the support that really need. You achieve this by taking your ...
Post a Comment
Read more

Re-imagining Public Health: Towards a One Health Approach

Some might wish to forget the year 2020 as soon as possible. However, if there is one thing we can learn from it, I believe it is that we, as a species, are fragile, and that our health and well-being are closely intertwined with the health and well-being of our living environment. One health: the health of all living beings on this planet is connected Of course, this has been made clear by the pande m ic that — at the time of writing — has taken over   1.8 million   human lives. COVID-19 is a   zoonotic  disease , an infectious disease that spreads from animals to humans. Six out of ten known infectious diseases are   zoonotic in origin  [1]  and of all emerging diseases even three out of four.[2]   Major risk factors   for emerging zoonoses are our destruction of the natural environment, which brings us into closer contact with animals with whom we have had little prior contact. And, our livestock industry, which raises   billions of a...
Post a Comment
Read more